พาหนะสองล้อขับเคลื่อนด้วยแรงขาพาผมโลดแล่นไปบนสะพานปูนเล็กๆ เหนือร่องสวนที่คล้ายกับป่าใหญ่ และผ่านบ้านหลังเล็กๆ ของชาวบ้านเจ้าของสวน

         ไม่น่าเชื่อว่าถัดจากป่าทึบด้านข้างนั้น จะเป็นแม่น้ำสายสำคัญของชาวบางกอกและท่าเรือคลองเตยในฝั่งตรงข้ามที่เต็มไปด้วยตู้คอนเทนเนอร์ และถัดจากนั้นก็เป็นดงป่าคอนกรีตใหญ่ของเมืองเทพสร้าง

         พื้นที่แห่งนี้เปรียบเสมือนสถานที่หยุดเวลาของนักปั่นชาวกรุง ที่มักเลือกมาปั่นจักรยาน โดยหากปั่นไปตามทางเรื่อยๆ ปะปนไปกับชาวบ้านที่ใช้จักรยานในชีวิตประจำวัน ก็จะได้ระยะทางบนไมล์ประมาณ 20 กิโลเมตร

         ทุกเช้าวันจันทร์ถึงศุกร์ ที่ท่าเรือวัดบางนานอกและท่าเรือคลองเตยนอก ชาวบ้านที่อยู่อาศัยบริเวณคุ้งกระเพาะหมู อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ จะนั่งเรือข้ามฟากมาเทียบท่าที่ท่าเรือทั้งสองแห่งนี้เพื่อเข้าไปทำงานในใจกลางเมืองกรุง

         ที่ท่าเรือเดียวกันในวันสุดสัปดาห์ ชาวกรุงเทพฯที่หลงใหลการปั่นจักรยาน จะมาต่อคิวกัน   ทยอยขนจักรยานขึ้นเรือไปปั่นออกกำลังกาย ใกล้ชิดกับธรรมชาติที่บริเวณคุ้งกระเพาะหมู ซึ่งปริมาณมลพิษต่างกันสุดขั้วกับพื้นที่เมืองที่เต็มไปด้วยตึกสูงใหญ่ในฝั่งตรงกันข้าม

         หรือหากจะไม่ข้ามเรือจากทางฝั่งคลองเตย ก็สามารถปั่นจักรยานมาเรื่อยๆ จากสะพานกรุงเทพ หรือถนนเจริญนคร เรื่อยมาถึงถนนราษฎร์บูรณะ ตามทางเข้าสู่ถนนพระราชวีริยาภรณ์ ผ่านสวนสุขภาพลัดโพธิ์ ข้ามสะพานคลองลัดโพธิ์ ก็จะถึงถนนเพชรหึงษ์ ซึ่งเป็นถนนเส้นหลักของบริเวณพื้นที่คุ้งกระเพาะหมู ใช้เวลาในการปั่นจักรยานมาเรื่อยๆ ประมาณครึ่งชั่วโมงก็ถึงแล้ว

         ว่ากันว่า พื้นที่แห่งนี้เคยได้รับการยกย่องให้เป็นปอดกลางกรุงที่ดีที่สุดในเอเชียจากนิตยสาร Time ฉบับ Best of Asia เมื่อปี 2006 เพราะหากมองจากแผนที่ดาวเทียมต่างๆ จากตึกสูงบริเวณฝั่งตรงข้าม หรือมองจากบนสะพานภูมิพล ก็จะเห็นพื้นที่สีเขียวขนาดใหญ่ล้อมรอบด้วยแม่น้ำเจ้าพระยา และที่ว่าเห็นเป็นพื้นที่สีเขียวนี้ไม่ได้เป็นสีเขียวหรือสีเขียวลายขาวตามการแบ่งพื้นที่สีต่างๆ ของกฎหมายผังเมือง แต่เป็นพื้นที่สีเขียวที่เป็น ‘สีจริงๆ’ จากต้นไม้ทั่วบริเวณคุ้งใหญ่แห่งนี้

         หากแปลคำว่า ‘คุ้ง’ ตามความหมายจากพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน เมื่อใช้เป็นคำนามจะแปลว่า ‘ส่วนเว้าโค้งเข้าไปของฝั่งนํ้าด้านที่ตรงกันข้ามกับหัวแหลม’ ซึ่งหากมองจากแผนที่ก็จะเห็นว่า พื้นที่บริเวณนี้มีแม่น้ำล้อมรอบ และเมื่อมีการขุดคลองลัดโพธิ์เพิ่มเติมตามโครงการพระราชดำริ เพื่อแก้ปัญหาน้ำท่วมในพื้นที่กรุงเทพฯ ก็ทำให้บริเวณคุ้งแห่งนี้คล้ายกับเกาะขนาด 11,000 ไร่ ส่วนคำว่า ‘กระเพาะหมู’ นั้นก็เป็นชื่อที่เรียกกันตามรูปทรงของพื้นที่คุ้งนี้ที่คล้ายกระเพาะหมู ชาวบ้านทั่วไปมีชื่อเรียกอีกหลายชื่อ เช่น คุ้งบางกะเจ้า เกาะบางกะเจ้า

         พื้นที่คุ้งกระเพาะหมู แบ่งเป็น 6 ตำบลในอำเภอพระประแดง ได้แก่ บางกะเจ้า บางกอบัว บางกระสอบ บางยอ ทรงคะนอง และบางน้ำผึ้ง คนท้องถิ่นที่อยู่แต่เดิมมานานจะนิยมทำการเกษตรโดยเฉพาะผลไม้นานาชนิด เช่น มะพร้าว มะม่วง กล้วย โดยผลไม้ที่ขึ้นชื่อของที่นี่คือ มะม่วงน้ำดอกไม้ มะพร้าวน้ำหอม ชาวบ้านในพื้นที่จะเก็บผลไม้จากสวนส่งเข้าไปขายตามตลาดใหญ่ ไม่ก็วางขายกันหน้าบ้านหน้าสวน ซึ่งมีให้เห็นกันตลอดเส้นทาง และในทุกวันหยุดสุดสัปดาห์ชาวบ้านจะรวมตัวกันจับจองพื้นที่ขายของหลากหลายชนิดบริเวณตลาดน้ำบางน้ำผึ้ง อีกหนึ่งสถานที่ท่องเที่ยวดังในจังหวัดสมุทรปราการ

         เมื่อประมาณต้นเดือนเมษายน มีกระแสข่าวแพร่หลายกันในวงนักปั่นจักรยานว่า พื้นที่สีเขียวและเขียวลายขาวแห่งนี้ ซึ่งเป็นที่ดินประเภทอนุรักษ์ชนบทและเกษตรกรรม อาจกลายเป็นพื้นที่สีอื่น หรืออาจมีการปรับปรุงเพิ่มเติมให้มีการอนุญาตสร้างอาคารเพิ่มขึ้นจากผังเมืองเดิม นำมาซึ่งพื้นที่อยู่อาศัยหนาแน่น เป็นหมู่บ้านจัดสรร หรืออาจจะกลายเป็นที่ดินอุตสาหกรรมในอนาคต เมื่อมีการออกผังเมืองใหม่ตามกฎหมายผังเมืองรวมฉบับใหม่ของจังหวัดสมุทรปราการ

         ราชกิจจานุเบกษาตีพิมพ์กฎหมายผังเมืองรวมใหม่ในจังหวัดสมุทรปราการ และในส่วนของพื้นที่คุ้งกระเพาะหมูมีการจัดสรรเพิ่มเติมให้มีการก่อสร้างอาคารได้จาก กฎหมายผังเมืองปี พ.ศ. 2548 ที่ห้ามสร้างเกิน 5 เปอร์เซ็นต์ของพื้นที่ เป็นห้ามเกิน 15 เปอร์เซ็นต์ของพื้นที่ในผังเมืองฉบับใหม่ และอาจจะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ โดยการออกกฎหมายผังเมืองใหม่นี้ชาวบ้านที่อยู่ในท้องถิ่นเองก็ไม่ทราบเรื่อง

         หากพื้นที่บริเวณนี้เปลี่ยนไปเรื่อยๆ จนไม่ได้เป็นพื้นที่สีเขียว คนที่ได้รับผลกระทบจากการหายไปของพื้นที่นี้อาจไม่ใช่เพียงนักปั่นจักรยาน นักท่องเที่ยว หรือชาวบ้านในพื้นที่ แต่ชาวกรุงเทพฯทั้งหมดก็อาจจะได้รับผลกระทบตามไปด้วย เนื่องจากพื้นที่นี้ตั้งอยู่ไม่ไกลจากปากอ่าวไทย จึงมีลมทะเลพัดเข้ามาตลอด และลมก็ได้พัดพาอากาศบริสุทธิ์ไปช่วยฟอกอากาศที่มีมลพิษสูงของใจกลางกรุงเทพฯ อย่างย่านคลองเตย สีลม บางรัก สาทร

         ระหว่างที่ผมกำลังปั่นจักรยานอยู่บนสะพานปูนกว้างเมตรกว่าๆ ลองนึกภาพเล่นๆ ว่าผมเป็นอากาศที่ผ่านเข้ามาในปอดใหญ่นี้ และนึกภาพต่อไปอีกว่า พื้นที่ปอดกรุงเทพฯแห่งนี้เป็นปอดของมนุษย์

ณ ตอนนี้ปอดอาจจะยังเป็นปอดสุขภาพดี ไม่อยากนึกภาพในวันที่ผังเมืองเปลี่ยนไป และมีการก่อสร้างอะไรต่างๆ สำเร็จ สภาพปอดใหญ่นี้คงไม่ต่างกับปอดที่เริ่มจะเป็นมะเร็งทีละน้อย เมื่อปอดเป็นมะเร็งแล้ว ร่างกายส่วนอื่นๆ ก็คงได้รับผลกระทบตามมา

        และกรุงเทพมหานครคงจะเป็นเมืองที่มีสุขภาพไม่ดีไปอีกนาน

 

*ตีพิมพ์ครั้งแรกใน นิตยสาร WAY ฉบับ 73 เดือนพฤษภาคม 2557

Comment

Comment:

Tweet